CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu Ceza İnfaz Kurumlarında yaşanan hak ihlalleri ve kötü muamele iddiaları ile ilgili bir açıklama yaparak, hazırladığı soru önergesi ile konuyu meclis gündemine taşıdı. CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu’nun açıklaması şöyle:

“Ceza infaz kurumlarında yaşanan hak ihlalleri, kötü muamele ve sistematik baskı iddiaları ne yazık ki kamuoyunun gündeminden düşmemektedir. Son olarak hükümlü/tutuklu Emir Sağlam’ın cezaevinde “ayakta sayım” sırasında darp edildiğine yönelik iddialar, bu alandaki endişeleri bir kez daha derinleştirmiştir. Söz konusu iddialar yalnızca bireysel bir hak ihlali olarak değerlendirilemez. Bu tür olaylar, ceza infaz sisteminde denetimsizlik, keyfi uygulamalar ve insan haklarına aykırı pratiklerin yaygınlaşmış olabileceğine işaret etmektedir. Oysa Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve taraf olunan uluslararası sözleşmeler gereğince, devletin gözetimi altındaki her bireyin yaşam hakkı, beden bütünlüğü ve onuru mutlak koruma altındadır. Cezaevlerinde “ayakta sayım” gibi uygulamaların hangi hukuki dayanağa sahip olduğu, bu süreçte güç kullanımının sınırlarının ne olduğu ve personelin bu sınırlar içinde kalıp kalmadığı kamuoyu açısından açık bir şekilde ortaya konulmalıdır.

Bu çerçevede;

Emir Sağlam’a yönelik darp iddialarının derhal ve şeffaf bir şekilde araştırılması, sorumlular hakkında idari ve adli süreçlerin gecikmeksizin işletilmesi, ceza infaz kurumlarında yaşanan benzer hak ihlallerinin önlenmesi için etkin denetim mekanizmalarının devreye sokulması, kamera kayıtları ve diğer tüm delillerin titizlikle incelenmesi, cezaevi personelinin insan hakları eğitimlerinin artırılması ve denetlenmesi zorunluluk haline gelmiştir.

Ayrıca, cezaevlerinde kötü muamele ve işkence iddialarına ilişkin bağımsız denetim mekanizmalarının etkinliğinin artırılması ve kamuoyunun düzenli olarak bilgilendirilmesi, hukuk devleti ilkesinin gereğidir.

İnsan onurunun korunması, hiçbir koşulda istisna kabul etmez. Devletin sorumluluğu altındaki ceza infaz kurumlarında yaşanan her ihlal, doğrudan hukuk devleti ilkesine zarar vermektedir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.”

-SORU ÖNERGESİ-

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Sayın Akın GÜRLEK tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU

Diyarbakır Milletvekili

Ceza infaz kurumlarında yaşanan hak ihlalleri, kötü muamele ve sistematik baskı iddiaları kamuoyunun gündeminden düşmemektedir.

Son olarak hükümlü/tutuklu Emir Sağlam’ın, cezaevinde “ayakta sayım” sırasında darp edildiği, bu tür uygulamaların daha önce de tekrarlandığı, kendisine yönelik sistematik baskı, tehdit ve psikolojik mobbing uygulandığı yönündeki iddialar son derece vahimdir.

Söz konusu iddialar, yalnızca bireysel bir hak ihlalini değil; ceza infaz sisteminde denetimsizlik, keyfilik ve insan haklarına aykırı uygulamaların kurumsallaşmış olabileceğini göstermektedir. Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve Anayasa’nın açık hükümleri gereğince, devletin gözetimi altındaki bireylerin can güvenliği ve fiziksel bütünlüğü mutlak koruma altındadır.

Bu bağlamda;

1. Emir Sağlam’ın bulunduğu ceza infaz kurumunda “ayakta sayım” sırasında darp edildiği iddiası doğru mudur? Bu olaya ilişkin Bakanlığınıza ulaşan resmi bir kayıt var mıdır?

2. Söz konusu darp iddiasına ilişkin herhangi bir idari ve adli soruşturma başlatılmış mıdır? Başlatılmışsa, hangi aşamadadır?

3. Olayın gerçekleştiği cezaevinde görev yapan infaz koruma memurları hakkında herhangi bir görevden uzaklaştırma veya disiplin işlemi uygulanmış mıdır?

4. Aynı mahkumun daha önce de benzer şekilde darp edildiği ve sistematik kötü muameleye maruz kaldığı iddiaları doğru mudur? Bu iddialar hakkında geçmişte herhangi bir işlem yapılmış mıdır?

5. Cezaevlerinde “ayakta sayım” uygulaması hangi mevzuata dayanmaktadır? Bu uygulama sırasında mahkumlara yönelik zor kullanımı hangi koşullarda meşru kabul edilmektedir?

6. Türkiye genelindeki ceza infaz kurumlarında son 5 yıl içinde kötü muamele, darp ve işkence iddiaları ile ilgili toplam kaç şikayet yapılmıştır? Bu şikayetlerin kaçı hakkında ne tür işlem yapılmıştır?

7. Cezaevlerinde mahkumlara yönelik sistematik mobbing, psikolojik baskı ve tehdit iddialarını önlemek amacıyla Bakanlığınızca yürütülen denetim mekanizmaları nelerdir?

8. Ceza infaz kurumlarında bulunan kamera kayıt sistemleri bu tür olayların tespiti için etkin biçimde kullanılmakta mıdır? Emir Sağlam’ın darp edildiği iddia edilen ana ilişkin kamera kayıtları incelenmiş midir?

9. Cezaevlerinde görev yapan personelin insan hakları eğitimi alıp almadığı denetlenmekte midir? Son yıllarda bu konuda hangi eğitim programları uygulanmıştır?

10. Cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerine ilişkin olarak bağımsız denetim mekanizmalarının (barolar, insan hakları kuruluşları vb.) etkinliği neden sınırlıdır?

11. Bakanlığınız, söz konusu iddialar karşısında kamuoyunu tatmin edecek şekilde şeffaf bir inceleme yapmayı ve sonuçlarını açıklamayı planlamakta mıdır?

12. Cezaevlerinde kötü muamele ve işkence iddialarının önlenmesi için yeni bir yasal veya idari düzenleme yapılması gündeminizde midir?